Łańcuch dostaw offshore wind w Polsce: od produkcji do instalacji – kto buduje polskie farmy wiatrowe?

Wstęp – Polska na progu rewolucji energetycznej na morzu

Polska stoi przed jedną z największych transformacji energetycznych w swojej historii. Morze Bałtyckie, z potencjałem wynoszącym aż 33 GW mocy wiatrowej, ma stać się arenem, na którym zrodzi się zupełnie nowa gałąź przemysłu. Budowa offshore wind farms – morskich farm wiatrowych – to nie tylko wyzwanie technologiczne, ale przede wszystkim logistyczne, organizacyjne i ekonomiczne. Koszt tego przedsięwzięcia szacuje się na od 12,5 do 25 miliardów dolarów do 2030 roku. To cyfry, które robią wrażenie, ale za każdą liczbą stoi dziesiątki, a nawet setki firm – polskich i zagranicznych – które wspólnie tworzą łańcuch dostaw dla tego ambitnego projektu.

Łańcuch dostaw offshore wind to skomplikowana mozaika powiązań między producentami, logistykami, konsultantami, wykonawcami i instytucjami. Od wydobycia surowców, przez produkcję elementów konstrukcyjnych, po transport, instalację i uruchomienie turbiny – każdy etap wymaga specjalistycznej wiedzy, sprzętu i ludzi. W tym artykule przyjrzymy się tym firmom i procesом bliżej, analizując to, jak Polska buduje swój przemysłowy potencjał w branży energetyki wiatrowej na morzu.

Fundacje i struktury stalowe – serce offshore wind

Każda farma wiatrowa na morzu zaczyna się od fundacji – to ona łączy turbinę z dnem morskim i musi wytrzymać ekskrajne warunki atmosferyczne przez dziesiątki lat. Produkcja fundacji to jeden z najkluczowszych ogniw w łańcuchu dostaw.

W Polsce jednym z pionierów w dziedzinie produkcji elementów offshore jest Smulders Projects Poland, dysponujący trzema nowoczesnymi zakładami produkcyjnymi – w Żarach, Łęknicy i Niemodlinie – zatrudniającymi około 700 specjalistów. Firma ma za sobą ponad 20 lat doświadczenia w branży offshore i dotychczas wyprodukowała ponad 3 tysiące struktur dla turbin wiatrowych na całym świecie. Wśród ich portfela projektów znaleźć można takie flagowe przedsięwzięcia jak Bałtyk 2 & 3, Baltic Power, czy Baltica 2, realizowane we współpracy z ORLEN, PGE, Polenergia, EQUINOR i Northland Power.

Inna firma, GOTECH, specjalizuje się w produkcji zaawansowanych konstrukcji stalowych dla morskich farm wiatrowych – platformy zewnętrzne, boat landings, klatki anodowe, piny, zawieszone platformy wewnętrzne i zewnętrzne drabiny. Kluczowym atutem GOTECH jest dostęp do nabrzeża i dźwięgu o nośności ponad 400 ton, co pozwala na produkcję wielkogabarytowych struktur i ich bezpośrednio transport drogą morską.

JW Steel Construction, z siedzibą w Szczecinie, dysponuje bazą produkcyjną o powierzchni 23 000 m², a w ciągu ostatniej dekady wyprodukował niemal 1 800 sztuk boat landingów. Firma zrealizowała ponad 30 projektów dla farm wiatrowych na całym globie, dostarczając platformy zewnętrzne, drabiny, platformy wewnętrzne, J-tubes i seafastening.

Struktury stalowe to nie jedyna forma fundacji. Aarsleff BIZ w Świnoujście specjalizuje się w produkcji wielkogabarytowych prefabrykowanych elementów betonowych. Firma potrafi wytwarzać elementy o wadze nawet kilku tysięcy ton i dotychczas wyprodukowała 190 sztuk Concrete Gravity Based Foundations (fundacji grawitacyjnych) oraz 985 sztuk platformów roboczych dla największych deweloperów offshore na świecie.

Mররosto Pomorze SA w Gdańsku to kolejna firma kluczowa dla tego segmentu – producent offshore substations, transition pieces, secondary steel elements, a także struktur dla przemysłu naftowego i gazowego. Firma dysponuje certyfikacją na produkcję w klasach EXC1 do EXC4 zgodnie z normą PN-EN 1090-2.

Stalkon, z bazą w Police, to firma o niemal 100-procentowym eksporcie produkcji, specjalizująca się w kompleksowych konstrukcjach stalowych dla sektora offshore, w tym platformy, drabiny, A-frames, ploughy, karusele i systemy J-lay. Bezpośredni dostęp do nabrzeża pozwala na transport oceaniczny wielkogabarytowych konstrukcji do dowolnego portu na świecie.

Produkcja podzespołów i elementów elektrycznych

Obok wielkich konstrukcji stalowych, łańcuch dostaw offshore wind obejmuje mniejsze, ale równie kluczowe komponenty – od kabli po panele sterowania i systemy elektryczne.

ConverterTec Poland, z ponad 25-letnim doświadczeniem na rynku, specjalizuje się w produkcji paneli sterowania i systemów konwersji energii dla turbin wiatrowych. Firma dostarczyła produkty do ponad 250 klientów na całym świecie i jest partnerem programu APQP4Wind – organizacji dyktującej standardy jakości w branży wiatrowej.

Electris, europejski lider w produkcji niestandardowych elementów z miedzi i aluminium, dostarcza bus bary, laminy, złącza i wiele innych komponentów dla substation, paneli sterowania i systemów energetycznych w sektorze offshore. Firma posiadamy najnowoczesną linię galwaniczną i wdrożyła wymagania ISO 26000, uzyskując certyfikat EcoVadis.

Tele-Fonika Kable (TFKable) jest globalnym liderem w dostarczaniu kabli wysokiego i bardzo wysokiego napięcia (HV i EHV) dla sektora wiatrowego. W kooperacji z JDR Cable Systems firma wyprodukowała kable inter-array dla takich projektów jak Greater Gabbard i London Array, a od 2022 roku zrealizowała ponad 50 kontraktów na kable podmorzne.

Roxtec, producent systemów uszczelniania kabli i rurociągów, dostarcza rozwiązania chroniące przed ognem, wodą, kurzem i koroderosją, które są niezbędne w harsh warunkach offshore. Ich patentowana technologia MultidiameterTM zapewnia idealny kształt uszczelnienia dla kabli i rurociągów o różnych średnicach.

Niedax Kleinhuis Polska, z baza w Tarnowskich Górach, specjalizuje się w systemach uchwyt kabli dla offshore – wykonanych z materiałów odpornych na korozję, dostosowanych do ekstremalnych warunków morskich.

Logistyka i transport – jak elementy trafią na morze?

Transport wielkogabarytowych elementów – wieże, nacelle, łopatki, fundacje – to jeden z najbardziej skomplikowanych etapów w budowie farmy wiatrowej. Wymaga specjalistycznej logistyki, pozwoleń i sprzętu.

OL-TRANS Group, z ponad 30-letnim doświadczeniem, oferuje kompleksowe usługi transportu ponadgabarytowego, obejmujące planowanie trasy, uzyskanie pozwoleń, doradztwo inżynierskie, eskortę i zabezpieczenie ładunku, a także obsługę portową. Firma dysponuje flotą ponad 100 specjalistycznych jednostek transportowych.

MAXI-CARGO specjalizuje się w organizacji transportu ponadgabarytowego od 2007 roku, działając na całym kontynencie europejskim. Firma jest w stanie zorganizować transport dużych ilości ładunku w krótkim czasie, oferując przy tym doradztwo logistyczne i pomoc w uzyskaniu niezbędnych pozwoleń.

C. Hartwig Gdynia, w ramach grupy Rhenus, oferuje pełne wsparcie w organizacji transportu ponadgabarytowego – drogowego, morskiego i multimodalnego – a ich magazyny w Gdańsku i Gdyni są strategicznie zlokalizowane w pobliżu portów.

Deugro, założone w 1924 roku, to rodzinne przedsiębiorstwo specjalizujące się w turnkey logistics dla projektów przemysłowych. Z ponad 70 biurami w 40 krajach, firma zapewnia globalną obsługę transportu od drzwi do drzwi.

Tschudi Logistics, firma z ponad 140-letniej historii, specjalizuje się w multimodalnych rozwiązaniach logistycznych dla offshore. Jednym z ich flagowych projektów był transport 18 nacelle frames Haliade X z Szczecinu do Montoir we Francji – kompletna obsługa od czarteru statku po dostarczenie na terenie produkcyjne GE.

Porty – bramki do Morza Bałtyckiego

Porty morskie odgrywają kluczową rolę w łańcuchu dostaw offshore wind – to z nich startują statki instalacyjne, to tutaj składanymi są elementy i to stąd wyruszają na morze.

Port Gdańsk, z 56-procentowym udziałem w polskim obrocie morskim, jest największym portem w Bałtycku i jedynym zdolnym do obsługi największych oceanicznych wier. W 2023 roku przetworzył prawie 81 milionów ton towaru.

Port Kołobrzeg, choć mniejszy, przygotowuje się na obsługę offshore wind – maksymalna długość wchodzących wietrów wynosi 100 m, a szerokość 15 m. Seaport Authority of Kołobrzeg aktywnie inwestuje w rozbudowę infrastruktury portowej.

Bulk Cargo – Port Szczecin, największa firma obsługi ładunku w portach Szczecin i Świnoujście, jest gotowa do realizacji projektów offshore, w tym składowania i obsługi specjalistycznego sprzętu i materiałów budowlanych. Firma ma 8 nabrzeży o łącznej długości 2800 m.

Morska Agencja Gdynia (MAG), najstarsza agencja morska w Polesce, specjalizuje się w logistyce komponentów farm wiatrowych w portach Gdyni, Gdańsk, Szczecin i Świnoujście. Od lat współpracuje z największymi producentami turbin wiatrowych.

Instalacja i uruchomienie – ostatni milowa

Po przetransportowaniu elementów do portu i na morze przychodzi czas na instalację – jeden z najbardziej wymagających etapów.

Global Wind Service (GWS) to jedna z największych firm zajmujących się instalacją i serwisem turbin na świecie, z ponad 1 700 technikami i biurami w 12 krajach. Firma otworzyła w 2021 roku akademię szkoleniową w Szczecinie, przygotowującą specjalistów do pracy na turbinach.

Art Wind, założone w 2018 roku, specjalizuje się w instalacji, serwisie i modernizacji turbin – dotychczas zainstalowali ponad 1 000 turbin na całym świecie. Jednym z ich najważniejszych osiągnięć jest park wiatrowy Tootsi/Sopi w regionie bałtyckim – 38 turbin o łącznej mocy 255 MW.

Total Wind PL, będąca od 2023 roku częścią FAMUR (Grenevia Group), specjalizuje się w instalacji, serwisie i wymianie głównych komponentów turbin. Firma podkreśla bezpieczeństwo, jakość i elastyczność jako kluczowe wartości.

FAMUR Gearo to firma z 40-letnim doświadczeniem w projektowaniu i naprawianiu przekładni dla różnych gałęzi przemysłu – w tym energetyki wiatrowej. Wspólnie z Total Wind PL i windhunter service oferują kompleksowe rozwiązania dla sektora wiatrowego.

Przyszłość łańcucha dostaw – Polish local content

Jednym z kluczowych celów polskiej polityki energetycznej jest maksymalizacja udziału polskich firm w łańcuchu dostaw offshore wind – tak zwany local content. Cel ten nie jest jedynie retoryczny – za każdym miliardzie złożony w polskie firmy stoi tysiące nowych miejsc pracy i setki miliardów złotych wstrzyknięte do polskiej gospodarki.

Szacunki wskazują, że do 2030 roku łańcuch dostaw onshore wiatrowy wygeneruje od 50 do 97 tysięcy nowych miejsc pracy, a portfel zamówień na produkty i usługi w łańcuchu dostaw osiągnie 80 miliardów PLN. Łączny skumulowany wzrost PKB ma wynieść od 70 do 133 miliardów PLN.

Organizacje takie jak Wind Industry Hub Foundation i Polskie Stowarzyszenie Energii Wiatrowej (PWEA) aktywnie działają na rzecz wzmocnienia pozycji polskich firm w tym łańcuchu, wspierając ich ekspansję na rynki zagraniczne i przyciąganie inwestycji.

HM-Consulting to przykład firmy, która od 2016 roku prowadzi działania na rzecz promowania polskich przedsiębiorstw w dziedzinie offshore wind, współpracując z taką firmami jak EXALO DRILLING i Geofizyka Toruń z grupy ORLEN.

Dzięki konsekwentnemu budowaniu kompetencji i inwestowaniu w nowe technologie, Polska ma szansę stać się jednym z kluczowych krajów w europejskim łańcuchu dostaw offshore wind – nie tylko jako producent, ale jako centrum innowacji i ekspertyzy.

Podsumowanie

Łańcuch dostaw offshore wind w Polsce jest w fazie dynamicznego rozwoju. Od produkcji fundacji i struktur stalowych, przez kable i systemy elektryczne, po logistykę i instalację – każdy element tego łańcucha wymaga specjalistycznej wiedzy i zaangażowania dziesiątek firm. Polscy producenci, logistycy i wykonawcy wykazują gotowość do tego wyzwania, a instytucionalne wsparcie ze strony rządu i organizacji branżowych daje im dodatkowe impulsy. Kolejne lata będą kluczowe – to teraz Polska buduje fundamenty (w sensie dosłownym i przenośnym) swojej przyszłości w energetyce wiatrowej na morzu.